دقايقي پيش نزد آقاي دكتر سعید حجاريان بودم که از بین صحبت هایشان چند نکته ای را اجازه گرفتم با توجه به برخی شایعات این روزها تا حدی منتشر کنم. اولا اينكه كانديداي ايشان در انتخابات رياست جمهوري همان كانديداي جبهه مشاركت يعني آقاي مهندس ميرحسين موسوي است. ثانيا شایعاتی که در برخي محافل درباره ترغيب دانشجويان دموكراسي خواه دانشگاه تهران در تسريع در حمايت از آقاي كروبي از سوي ايشان اعلام شده؛ اين شایعه حاوی خبری ناقص و جهت دار است. دكتر حجاريان گفت كه در ديدار دانشجويان با ايشان آنها از نظر قطعي شان در حمايت از آقاي كروبي گفتند و زمان اعلام آن را مدتي ديگر اعلام كردند ولي با توجه به اهميت بالا رفتن سطح كلي آرايي كه به نام احمدي نژاد نباشد؛ به آنها پيشنهاد نمود كه در اعلام نظرشان تسريع كنند تا دانشجوياني كه در ايام تعطيلي دانشگاه ها به شهرستان ها مي روند؛ بهتر و جدي تر در تبليغ حضور و راي به كانديدايي جز احمدي نژاد فعاليت كنند.

لازم به ذكر است كه آقاي حجاريان در پيشنهادي كه اخيرا به دفتر تحكيم وحدت اعلام كرده بود، خواستار آن شده بود تا جهت حفظ انسجام بين راس و بدنه جنبش دانشجويي در دانشگاهها، انتخابات نمادين بين كانديداهاي اصلاح طلب در دانشگاهها انجام شود و هر كه حايز راي بیشتری شد دفتر تحكيم نيز از آن فرد حمايت كند.

افزودنی است در دیدارهای مختلفی که گروه های مختلف دانشجویی و انجمن های اسلامی و شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت با حجاریان داشتند، وی به منظور احترام به استقلال سیاسی تشکل های دانشجویی هیچگاه در صدد القای کاندیدای مورد حمایت خود و جبهه مشارکت به آنها نبوده و صرفا در بیان ضرورت فعالیت دانشجویان جهت به صحنه آوردن اقشار بی تفاوت و جمعیت خاموش به صحنه انتخابات نکاتی را مطرح نموده است.

روزي باراني با ماشين در حال عبورم كه لاستيك­ ماشين­ام مي افتد در يكي از هزاران چاله­هاي پنهان در آب خيابان­هاي تهران. عابري كمي خيس مي شود. مي ايستم تا عذرخواهي كنم اما پاسخ عذرخواهي­ام توهين است و چيزي نمانده تا كار به زدوخورد بكشد.

روز باراني ديگري، چاله­ي ديگري، عابر ديگري اما همان لاستيك ماشين من. بايستم براي عذرخواهي يا بروم؟

نتايج چند پيمايش سراسري و ارزيابي­هاي صورت گرفته از سوي كارشناسان و جامعه­شناسان، موضوع كاهش سرمايه­ي اجتماعي در ايران را به يكي از موضوعات جدي مورد توجه نخبه­گان تبديل كرد. نتايج اين تحقيقات تا آن­جا پيش رفت كه برخي چون عباس عبدي از فروپاشي اجتماعي سخن گفتند. در مقابل وي كساني كه بر نفي اين نظر برآمدند، اگرچه آن را رد كردند اما آن­ها نيز بر پايين بودن قابل توجه سرمايه اجتماعي تاكيد كردند. در اين بين سوآلي كه مطرح مي­شد اين بود كه پس چرا متناسب با اين ادعا شاهد آشوب­هاي خياباني و اجتماعي نيستيم و به قول دكتر جلايي­پور كه همواره به عنوان جامعه­شناسي خوش­بين شناخته مي­شود، اگر هم مشكلاتي هست، اين­ها همان مشكلات جامعه­ي مدرن است. به تعبير ايشان ما در يك جامعه­ي مدرن اما بدقواره زنده­گي مي­كنيم.

در مقام و توان داوري بين اين نظرها نيستم اما آن­چه شاهديم بين اين دو سر طيف، هيچ نظري كه وضعيت اجتماعي ما را مطلوب بداند وجود ندارد. در پاسخ به آن پرسش كه چرا آشوب­هاي اجتماعي نداريم نيز هميشه به عامل "چسب قدرت" اشاره شده است. قدرتي كه اگرچه خود در كاهش سرمايه­ي اجتماعي در ايران نقش برجسته­يي داشته اما در عين حال توانسته جلوي بروز و ظهور خشن آن را در صحنه­ي جامعه بگيرد.

اتفاقاتي كه اين روزها در صحنه­ي فوتبال كشور مي­گذرد، ماكتي از جامعه­ي ايراني را پيش روي­مان تصوير كرده كه در آن چسب قدرت تا حدي وا رفته است. نبود فدراسيوني قوي كه بتواند جلوي بروز علني كاهش سرمايه اجتماعي در بخشي از جامعه – جامعه­ي فوتبال – را بگيرد موجب شده تا واقعيت­ها را به­تر ببينيم. اين فدراسيون آن قدر قوي نيست كه توان ايستاده­گي برابر طغيان مربي و بازي­كن و داور و مدير و تماشاچي­ها را داشته باشد اما عامل اصلي اين طغيان­ها هم نيست. مشكل اين است كه در فوتبال شبيه ساير عرصه­هاي ديگر جامعه­ي ايراني، اعتماد فرو ريخته و هركسي به بدترين شكل كلاه خود را گرفته و اگر بتواند كلاه از سر ديگري بر مي­دارد. كسي ديگري را قبول ندارد و هم­ديگر را به صفاتي مي­شناسند كه آن­ صفات در نظرشان بدترين است. اين است كه آشوب مي­شود.

كاش پيش از آن كه چسب قدرت خواهي نخواهي وا برود، اعتماد عمومي و سرمايه­ي اجتماعي احيا شود وگرنه آن چه در فوتبال مي­گذرد تنها آينه­يي از واقعيت­هاي جامعه­ي ايراني است. پليس را چند دقيقه از سر چهارراهي برداريد ببينيد چيزي كم­تر از آن­چه مايلي كهن از روي سكوها و قلعه­نويي از مايلي­كهن شنيد را مي­شنويد يا نه.

مرتبط: فرق فوتبال و شعر ايرانی!